Welkom
Dorpsbelangen Peest
Agenda Peest
Glasvezel Peest 4
Waar stond ie
Van wie b'j der iene
Jeugd in Peest
Nieuw in Peest 2017
Nieuws in Peest 17
Peest in de media 17
Wie wil?
Recepten
Man en schapen
Man en Paard
woon-werkboerderij P
Verkeer in Peest 4
Peest in Perspectief
Wereld vlgs Peest
Natuur in Peest
Historie Peest
Peest e.o. verkennen
Boermarke Peest
Verenigingen Peest
Peest in bedrijf
Sponsers
Archief 2016
Archief 2015
Archief 2014
Archief 2012
Archief 2013
Archief 2011
Archief 2010
Archief 2008-09
Archief 2017
Vermist/verloren
Contact
Zo vindt u Peest
Downloads

Man en Schapen
Schoonebeker heideschapen
Door: Harm Soegies

                                                                  Even over 't hek hangen       


 

Met mien Schoonebeekers op reis.

Een paor weken leden ben 'k met mien Schoonebeekers op reis wèest. De lammegies mussen thoes blieven. Negen euien mochten instappen bij een man oet Annen, die met een mooie aanhanger veur peerden kwam veurrieden. Ze keken eerst wel wat vrumd op. 't Gebeurde aans nooit en ze wussen ja neeit, wat der kwam.

Hij braocht oons naor de kerk van Anloo. Der gebeurde al van alles. Ze kwamen in een klein stukkie gras bij de kerk. Het was de dag van de etstoel van Anloo. In de kerk wordt een Middeleeuwse rechtbankzitting naospeuld. Rondom de kerk is alles in Middeleeuwse sferen. Je kunnen der gien petat kopen. Je moeten aofreken in stuvers.

       

 

Zu 'n veer tot viefdoezend mèensken trekken aan oons veurbij. Ik hang wat over 't hek. As een middeleeuwse herder. Ik vertel vol trots over Drenthe van toen en over mien schaopen. Over heur wol en over een vlim of een vliem. Een vlim is een apperaotie, waormet ze tot zu 'n 1900 bij zeeike dieren gungen aoderlaoten. As 't hölp, hadden ze gien veeiartskosten had. As der wat heuil scharp is, zeggen wij toch ok, dat dat vliemscharp ( vlijmscherp) is. Van aal die mèensken, die bij oons langstrokken, waren der dizze dag maor dreei, die wussen, wat 't was.

Kinder aaien de schaopen, laoten ze een paor brokkies oet heur haandties eten, of willen der wel eein metnemen veur op heur gezon. Dan komp de vraog :

“Wat is dat meneer?”

                                                                          

 

Der lig een poot van een reiger. Ik vertel ze, dat in Drenthe noou veul bomen en bossen bennen. Vroouger was dat niet zo. Drenthe was kaol : heide, veld en veen. As de herder, vaok een aold, reumetiekerig kerelie, met zien kudde in 't veld was en jeuk op zien rug har, kon e zichzölf krabben met die reigerpoot. Vol ongeleuf kieken ze mij aan. Ik laot dat maor zo. 't Zul toch kunnen!?

Veul vraogen gungen over de wol. Ik vertel een wichie, dat zölf een ponnie hef, dat ze die mooi glad en glimmend kan wrieven met de wol. Ze kreg een plukkie wol met. Een vroougie vertel ik, dat ze bij oorpien een proppie wol in 't pienlijke oor kan dooun. De oorpien weg en 't kost niks. Een old mannegie, dat metlustert, zeg dan :

“Mien mam wreef der vroouger heur aole kasten met. En glimmen dat ze dan deden!” 

 Ik vertel der ok bij, dat wol van Schoonebeekers het beste issolaotiemateriaol is, dat der besteeit. Het is al tooupast onder 't riet van een boerderij in Peeist. Aj een scharpe neus hebben en de wind is gunstig, dan kuj ruken, om welke boerderij 't geeit.

Mien schaopen en ik worden 's aovends meui weer thoesbraocht, maor bliede met de aandacht, die wij had hebben.

                                                                                                                                                                             27 augustus 2017
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Kwaojonges.

Kwaojonges haolen kwaojongesstreken oet. Ze bennen een beetie ondeugend in de buurt. Wichter kunnen hier meraokel aan metdooun.
Lammegies bennen soms ok net kwaojonges. Ok hier dooun de eui- en de ramlammegies der even haard aan met. De grootste belhaomel kan wel een euilammegie wezen.
Oonze eerste lammegies wörden 31 meert geboren. In 11 daogen hadden wij virtien lammegies. Aacht daogen laoter kwam de lèeste. Eui Zwartje kreeg nog een euilammegie. Negen euien, vieftien lammegies. Zèes met tweei en dreei met eein. Tien euigies en vief rammegies.
In dizze tied kuj ontdekken, wat de echte moouderdieren bennen. Die holden't spul bij mekaor. Aandern bennen heur kroost al gauw kwiet. Die “denken” soms eerst even aan heur zölf. Maor och, even blèren en 't is weer veurmekaor.
Al gauw worden de lammegies zölfstandiger. Ze gaon aal meer op ontdekkingspad.
Aal vaoker kommen ze in groepies bij mekaor. Het liekt wel, of ze even overleggen en dan reur.
En jao hör, ze ontdekken 't weer. Ze kunnen ok dit jaor onder 't hek deur. De boetenwereld is ok veul mooier. Daor is veul meer te beleven. Mekaor naozitten over de wallegies. Even bokken, even peerdtie rieden. Snuffeln aan neie dingen, bokkesprongen maoken.

 

Snuffeln aan neie dingen, bokkesprongen maoken. As ze meui bennen , tjoeps, vlug naor mam. Even wat drinken. En dan rusten. Bij mooi weer langoet in 't gras. Het liekt soms, of ze dood bennen. Bij maal weer oet de wind tegen mam aan, of achter een boom. Of op mam. Dat lig ok lekker. Wat kan 'k daor hangend over 't hek of vanoet hoes, van genieten. Toch he'k maor weer een plaank onder 't hek zet. Ze gaon ja aal wieder van hoes.
Zo noou en dan zeggen Roelie en ik tegen mekaor:“ 't Is weer speulketeer!”
De lammegies staon in een groepie bij mekaor. Opeeins gaon ze der as renpeerden vandeur. Achter naor 't laand in en dan weer terug. En haard! Die kriegen lichaomsbeweging genog! Een aander maol klimmen ze as steinbokken over een bult vlinten. Tot boven op de dikke stam van oonze aole kastanjeboom. Die gung dood aan de bloouderzeeikte. Zien stam döt zo nog deeinst. Een enkele maol steuten ze mekaor der aof. Ze perberen zich met een noodsprong te redden. Soms denk ik te zeein, dat de daoder op de stam steeit te kniezen.
Lammegies. Kwaojonges. Altied op zeuik naor dimdaozie. Het bennen net echte kwaojonges. Kattekwaod oethaolen. Meeinstaal kan 't deur de beugel, soms net neeit.

Hangend over 't hek denk ik:“ Net kinder!”



                                                                     21 mei 2017

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Een tik over de vingers.

Soms denk je, daj alles in de vingers hebben. Der kan niks meer mis gaon. Je weeiten precies, waj en hoou je 't dooun moeten.
'k Heb in 't verleden mien lessen wel leerd. 'k Weeit al lang, dat 't zo niet warkt.
In oonze geschiedenis geeit 't net zo. Ok de geschiedenis herhaolt zich altied weer. Wij leren der nooit van. Ok al was 't nog zo fout, wij maoken die fout opnei.!
1672: Veur oons laand een rampjaor. Oonze bevolking raodeloos, redeloos en reddeloos.
2010: Een rampjaor veur mij. Ik leek wel raodeloos, redeloos en reddeloos.
Ik fok vanaof 1976 met Schoonebeekers. Laoter kwamen door de registraoties en keurings bij. Eerst selecteren op de boetenkaant : staartlengte, ramskop, rechtop de pooties staon,...... Daornao ok selecteren op de binnenkaant : strontkonten, mooudereigenschappen, gedrag,.....
2009: Ik dèenk, alles te weeiten, alles in de vingers te hebben. Wat kan mij nog gebeuren!?
Lammerseizoen 2010. Veer jonge schaopen ( overlopers) moeten ok lammern. De eerste kreg een dood ramlammegie. De tweeide en de daarde kriegen een tweeiling, waorvan elke eui het tweeide lam verstöt. De eerstgeborende,in beide gevallen bont,wordt daodelijk dreuglikt en aannomen, de tweeidgeborene, in beide gevallen heuil donker,wordt niet dreuglikt en niet aannomen. Gelukkig is der tegenover oons een zörgboerderij. De veerde overloper kreg ok een tweeiling. 't Is allemaol gooud. Ze likt heur lammegies dreug en lat ze drinken. Ze is der wies met. Laoter bliekt te wies. De eui is heuil onrustig. Kommen aandere lammegies in de buurt, dan raomt ze die tegen de grond,of dondert ze een end weg. Soms vleeigen ze deur de lucht. Gevolgen? Eein lam dood tegen een muur, een aander verdronken in een hoge drinkenskoep veur koouen. De eui neuim ik noou “moordenaor”.

 
Ik pienig mien harsens met de vraogen: “Hoou kon dit? Wat heb ik verkeerd daon?”
Ik zeuik naor antwoorden. Die krieg ik neeit. Ik kom niet wieder dan vermoedens. De eui hef last van een te grote moouderleeifde. Is een te zörgzaome moouder. Nao een dag of wat was 't probleem over. As die eui in de buurt kwam, waren de aandere lammegies al vort. Die kenden hum al. Ik beleef even minder plezeer aan mien schaopen. Elke dag vraog ik mij aof :Wat zal der vandaog weer wezen?”
Mien conclusie: Aj denken, daj alles in de vingers hebben, kriej van “Moouder Natuur” een tik over de vingers. Je moeten gien verbeelding kriegen. Ik moet dit aanvaorden.

Ik leun over 't hek en ben bliede, met wa'k heb.



                                                                      2 april 2017

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

                                                                                  Oet de tied kommen.

Ik lees zo maor wat in mien dagbooukie. Mien dagbooukie veur mien schaopen. Mien oog vaalt op een verhaoltie. Der steeit boven : Oet de tied kommen. Waorom vaalt 't mij op? Omdat 't bezunder is. En omdat ik 't nooit vergeet!

Doodgaon, starven, overlieden......, in 't Drèents zeggen wij : Oet de tied kommen. Joen tied van leven is dan op.

Toen, het was meert 2010, is Hadassa oet de tied kommen. Daor wus ik alleein van. De aole eui lag 's aovends dood in 't laand. Zo maor. 'k Har der niks aan vernomen. De aandere schaopen waren allemaol in de buurt. Zo noou en dan snuffelnden ze der even aan en trokken zich dan weer terug. 't Was al haost donker. Ik leuit Hadassa in 't laand liggen.

De volgende mörgen waren ze der nog allemaol. Toen ik Hadassa op mien karregie har, leuip mien oldste schaop weg, in een lange rij volgd deur d' aandern. Ik kreeg traonen in mien ogen. Haost mèenselijk gedrag bij schaopen, zo daocht ik der over. Ok zij hadden tied nomen om aofscheid te nemen.

Ik vertelde dit aan een aole boer. Die zee : “Ok een doodgeboren vool moej niet meteein bij de merrie weghaolen!”

Ik zee : “Net mèensken!”

Het boertie zee : “Aans om!”
Ik denk,dat hij geliek hef!

                                                                                                                                                                                      6 oktober 2016
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

Schaopenaomen.

 

Mien eerste tweei schaopen, in 1976, waren Bina en Liesje. Ze waren neuimd naor moouder en dochter van 't gezin, waor ik ze van kaocht. In Zuudvèle.

Bij oons thoes, in Peeist, hadden ze koouen. Die hadden naomen as Aaltje,Roelie,Fenna en zo. Wör der een veerskaalf geboren, dan kwam der een ciefer achter de naom. Aaltje 2 en zo wieder. As ik dit bij mien schaopen ok daon har, dan har ik alleein maor Bina's en Liesjes had. Ik heb naomelijk nao die tweei eersten nooit weer een eui kaocht. Ale schaopen, die ik laoter har en noou nog heb,bennen dus aofstammelingen van die eerste tweei. Bina en Liesje waren schooulschaopen. Oons eerste hoes in Westervèle zat aan de schooul vaast. De lammegies,die geboren wörden,kregen de naom van de oldste schooulkinder.

Toen 't koppelie schaopen wat groter wör, waren in de lammertied veulgestelde vraogen :
“Ben ik al geboren? Wie is mien mam? Hoou heeit mien pap?”

De jonges waren vaok wat sneu. Zij bleven nooit zo lang. Ik had Yvonne K., Joyce, Judith, Marian, Marijke, Myrthe, Tamara en zo. Mien oldste schaop was Yvonne K. Haost18 jaor. Waor die naor neuimd was,was bij 't oet de tied kommen van het schaopie, al lang verpleegkundige in een zeeikenhoes.

As ik bij mien schaopen kwam, hing ik vaok even over 't hek. Ik oefende dan heur naomen.

Noou ik niet meer naor schooul gao, geef ik ze zo maor naomen. 'k Heb noou Aaltje, Lammertien, Blacky, Browny, Albertien, Martina, Ronalda en zo. Een koppelie van zu 'n 10 schaopen kan 'k veurlopig nog wel aan. 


Harm met ram Bram

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 










 


 



 





                                                               28 augustus 2016



 

 

P E E S T ons prachtige dorp in Drenthe